Akademik Beceriler
“Çocuğum Zeki Ama Çalışmıyor” Efsanesi ve Okul Başarısının Gerçek Yüzü
Yıllardır veli toplantılarının değişmez cümlesidir: “Kafası zehir gibi ama kendini derse vermiyor.” Aileler çaresiz, öğretmenler şikayetçi…
“Zeki ama çalışmıyor” diye bir şey yoktur. Çünkü okul başarısı sadece ZEKA (IQ) ile ilgili değildir; başarı PLASTİSİTE (Uyum Becerisi) ile ilgilidir.
Beyin “Yapamıyorum” Demez, “İstemiyorum” Der Okul, çocuğun zekasından önce sinir sisteminin uyum becerisini test eder. 40 dakika sırada oturmaya, gürültüyü filtrelemeye, tahtayı kopyalamaya uyum sağlaması gerekir. Eğer bir çocuğun nörolojik altyapısı bu talepleri karşılayamıyorsa (plastisite sekteye uğramışsa), çocuk istese de “çalışamaz.”
Beyin, baş edemediği bu zorluklar karşısında egoyu korumak için bir savunma mekanizması geliştirir: “Canım istemiyor”, “Sıkıldım”, “Bu ders saçma”. Biz buna dışarıdan bakıp “Tembellik” deriz. Oysa içeride, sinir sisteminin yardım çığlığı vardır.
“Tembellik” sanılan o akademik zorlukların altındaki gerçeklerden bahsedelim:
1. “Yazısı Çok Çirkin ve Dağınık” (Grafomotor Sorunlar)
Aileler çocuğun özenmediğini düşünür. Oysa sorun elin “gözün emrine” uyum sağlayamamasıdır.
Görünen: Harfler satırdan taşar, silik yazar veya kağıdı delecek kadar bastırır.
Asıl Sebep: Çocuğun Propriosepsiyon (Kas-Eklem) duyusu zayıftır. Kalemi ne kadar sıkması gerektiğini ayarlayamaz. Parmak kasları zayıf olduğu için yazı yazmak onun için maraton koşmak kadar yorucudur.
2. “Okurken Satır Atlıyor, Dikkatsiz” (Görsel Algı)
Göz muayenesi sağlam olsa bile, sorun “görmek” değil “işlemlemek”tir.
Görünen: Kelime uydurur, parmakla takip eder, b-d harflerini karıştırır.
Asıl Sebep: Okülomotor (Göz kası) kontrolü zayıftır. Gözleri bir satırda akıcı kayamaz, “sıçrama” yapar. Tahtadaki yazıyı deftere geçirirken görsel hafızası görüntüyü tutamaz.
3. “Dersi Dinlemiyor, Sürekli Yayılıyor” (Postüral Kontrol)
“Düzgün otur!” uyarısı alan çocuğun asıl sorunu, yerçekimiyle savaşıyor olmasıdır.
Görünen: Masaya yığılır, elini başına dayar, bacaklarını altına alır.
Asıl Sebep: Düşük Kas Tonusu. Çocuğun “core” (gövde) kasları dik durmak için o kadar çok enerji harcar ki, dersi dinlemeye enerjisi kalmaz.
4. “Matematiği Yapamıyor” (Uzamsal Algı)
Matematik sadece sayı değil, bir mekan ve sıralama becerisidir.
Görünen: Basamakları alt alta hizalayamaz, işlem yönünü karıştırır.
Asıl Sebep: Görsel-Uzamsal Algı Bozukluğu. Nesnelerin uzaydaki konumunu (sağ-sol, alt-üst) zihninde canlandıramaz.
5. “Çok Dağınık, Ödeve Başlayamıyor” (Organizasyon)
Görünen: Çantasını unutur, masası karışıktır, “hadi” denmeden başlayamaz.
Asıl Sebep: Motor Planlama (Praksis) Zorluğu. Bir işe nereden başlayacağını, adımları hangi sırayla yapacağını beyninde organize edemez.
Başarı zekanın parıltısı değil, sinir sisteminin esnekliğidir
