Ergoterapi değerlendirmesi, çocuğun potansiyelini ve günlük yaşamdaki katılımını artırmayı hedefleyen kapsamlı bir analiz sürecidir.
Değerlendirme seansına gelirken bilmeniz gerekenleri ve yönetilmesi gereken beklentileri konuşalım.
1. Hazırlık
-
Rahatlık Ön Planda Olmalı: Değerlendirme sırasında çocuktan hareket etmesini, tırmanmasını, sallanması veya çeşitli materyallerle oynamasını isteyeceğiz. Bu nedenle çocuğun içinde rahat hareket edebileceği, esnek kıyafetler giymesi önemlidir (Eşofman, tişört vb.).
-
Tıbbi ve Gelişimsel Geçmiş: Hamilelik sürecinden bugüne kadar olan gelişim basamaklarını konuşacağız. Daha önce yapılmış testler, doktor raporları veya okul/öğretmen geri bildirimlerinin yanlarında bulunması süreci hızlandırır. Değerlendirme öncesi size ilettiğimiz formu önceden doldurup göndermiş olmanızı veya yanınızda getirmenizi isteyeceğiz.
-
Açlık ve Yorgunluk Durumu: Çocuğun değerlendirme sırasındaki performansı, o anki fiziksel durumundan etkilenir. Çocuğun tok ve uykusunu almış olması, gerçek performansını yansıtması açısından önemlidir.
2. Değerlendirme Sürecinden Ne Beklenmeli?
Süreçle ilgili gerçekçi bir bakış açısına sahip olmanız önemlidir:
-
Oyun Temelli Bir Süreçtir: Ergoterapi değerlendirmesinde çocuğun denge, motor planlama, duyusal işlemleme, dikkat ve sosyal etkileşim becerilerini yapılandırılmış gözlemlerle, oyunla analiz ederiz.
-
Standart Testler ve Klinik Gözlem: Sadece çocuğun neyi yapıp yapamadığına değil, nasıl yaptığına bakarız. Örneğin; bir çocuk düğmeyi ilikleyemiyor olabilir, bunun parmak kası zayıflığından mı, dokunsal hassasiyetten mi yoksa motor planlama eksikliğinden mi kaynaklandığını gözlemleriz.
-
Ebeveyn Görüşmesi: Çocuğun evdeki ve okuldaki davranışları, yemek yeme alışkanlıkları, uyku düzeni ve giyinme becerileri hakkında detaylı sorular sorarız. Çocuğunuzla birebir çalışmaya başladığımızda, bugün anlattığınız bilgiler sayesinde nokta atışı müdahaleler yapabileceğiz.
3. Beklenti Yönetimi (Neler Olur, Neler Olmaz?)
-
“Sihirli Değnek” Değildir: Değerlendirme bir teşhis veya tedavi anı değil, bir yol haritası çizme aşamasıdır. Tek bir seansta tüm sorunların çözülmesi beklenmemelidir.
-
Bütüncül Yaklaşım: Sadece “yazı yazma sorunu” için gelmiş olsanız bile, çocuğun duruşuna, omuz stabilitesine ve görsel algısına da bakacağız. Burada, sorunun köküne inileceğini bilmelisiniz.
-
İşbirliği Şarttır: En iyi sonuçlar, terapistin önerilerinin ev ve okul ortamına taşınmasıyla alınır. Sürecin pasif bir izleyicisi değil, aktif bir parçası olacağınızı bilmelisiniz.
-
Her çocuğun duyu profili ve gelişim hızı parmak izi gibi farklıdır. “Komşunun çocuğu 3 seansta düzeldi” gibi kıyaslamalar gerçekçi değildir.
4. Değerlendirme Sonrası
-
Değerlendirme sonunda aileye çocuğun güçlü yönleri ve desteklenmesi gereken alanları içeren bir geri bildirim verilir.
-
Eğer terapiye ihtiyaç duyulursa, çocuğun günlük yaşamını (okul, oyun, öz bakım) kolaylaştıracak, ulaşılabilir ve ölçülebilir hedefler belirlenir.
Sıkça Sorulanlar
“Değerlendirme sırasında ben nerede olacağım?”
Genellikle ilk gözlem anında çocuğun ebeveyniyle etkileşimini görmek için sizi odaya davet edebiliriz. Ancak ilerleyen dakikalarda çocuğun bağımsız performansını ve bireysel tepkilerini görebilmek adına, sizi bekleme alanına alabiliriz. Bu tamamen çocuğun o anki ayrılma kaygısına ve uyumuna göre dinamik olarak karar verdiğimiz bir süreçtir.
“Çocuğum ya hiç komut almazsa / ağlarsa / katılmak istemezse?”
Endişelenmeyin, çocuğun odaya girmek istememesi, ağlaması veya komutları reddetmesi de bizim için çok değerli birer veridir. Çocuğun regülasyon (sakinleşme) becerisini ve zorluklar karşısındaki tutumunu görmemizi sağlar. Değerlendirmeyi tamamlamak için oyun stratejilerimiz her zaman hazırdır. Unutmayın, zorluk yaşadığınız için buradasınız, en iyi performansı değil en gerçek halini görmeye ihtiyacımız var.
“Değerlendirme sonucunda çocuğuma bir tanı (Otizm, DEHB vb.) koyacak mısınız?”
Hayır, ergoterapistler tıbbi tanı koymazlar (bunu Çocuk Psikiyatristleri veya Nörologlar yapar). Biz, var olan durumun çocuğun hayatını nasıl etkilediğine bakarız. Yani çocuğunuza bir ‘isim’ koymaktan ziyade, onun güçlü ve zayıf yönlerini içeren bir ‘profil’ çıkarırız.
“Kaç seans sürecek ve ne zaman düzelir?”
Bu, cevabı en zor ama en çok sorulan sorudur. Bilmiyoruz. Her çocuğun gelişim hızı ve nöroplastisitesi (beynin değişime uyumu) parmak izi gibi farklıdır. Değerlendirme sonrasında kısa ve uzun vadeli hedefler belirleriz. Bazı hedeflere 3 ayda ulaşılırken, bazıları daha uzun sürebilir. İlk 4-6 haftadan sonra çocuğun terapiye verdiği cevaba göre süreci sizinle tekrar değerlendiririz.
“Evde yapmamız gereken ödevler verecek misiniz?”
Kesinlikle evet. Ergoterapi haftada 1-2 saat ile sınırlı kalamaz. Size evde ‘terapistçilik oynamanızı’ değil ama günlük yaşamın içine (banyo yaparken, parka giderken) yedirebileceğiniz küçük stratejiler ve oyun önerileri vereceğiz.